Tafeltennis jargon: alle begrippen en termen uitgelegd

Inleiding: waarom jargon kennen loont

Of je nu net begint met tafeltennis of al een tijdje traint bij een van de tafeltennis clubs in jouw regio, je stuit vroeg of laat op termen die niet meteen vanzelfsprekend zijn. Wat is het verschil tussen een loop en een smash? Wat betekent het als iemand zegt dat de bal "kort" is? En hoe werkt de penholder-grip precies? Dit artikel legt alle veelgebruikte tafeltennis begrippen en ping pong termen stap voor stap uit, zodat je trainingen en wedstrijden beter kunt volgen en begrijpen. Sta je nog helemaal aan het begin, lees dan ook het artikel tafeltennis voor beginners.

Basisgreep en houding

De manier waarop je het bat vasthoudt, heet de grip. De twee meest voorkomende grips zijn de shakehands-grip en de penholder-grip.

Bij de shakehands-grip omsluit de hand het bat alsof je iemand een hand geeft. Dit is de dominante grip in Europa en bij de meeste westerse spelers. De penholder-grip, waarbij het bat wordt vastgehouden zoals een pen, is traditioneel wijdverbreid in Oost-Aziatische landen zoals China, Japan en Zuid-Korea. Beide grips kennen voor- en nadelen en vereisen een andere speeltechniek.

De speelhouding — de positie van je lichaam ten opzichte van de tafel — wordt ook wel de stance genoemd. Een goede, ontspannen stance met licht gebogen knieën vormt de basis voor vrijwel elke slag. Hoe je vanuit die stance beweegt, staat in het artikel over voetenwerk in tafeltennis.

Rotatie: topspin en backspin

Rotatie is een van de meest bepalende elementen in tafeltennis. De richting en snelheid van de rotatie bepalen hoe de bal beweegt in de lucht en hoe hij stuitert na contact met de tafel of het bat.

Topspin betekent dat de bovenkant van de bal naar voren draait. Een bal met topspin daalt snel na de top van zijn baan, stuitert snel omhoog na de tafel en is aanvallend van aard. De volledige techniek staat beschreven in het artikel over de topspin in tafeltennis. Backspin is het tegenovergestelde: de onderkant van de bal draait naar voren. Een backspin-bal blijft lager na de stuit en is moeilijker aan te vallen. Je ziet backspin veel bij de push en de chop.

Sidespin is zijwaartse rotatie: de bal draait naar links of rechts. Dit wordt veel gebruikt bij de service om de tegenstander te verrassen. Veel services combineren meerdere soorten rotatie tegelijkertijd; zie het artikel over de tafeltennis service.

Het lezen van rotatie — zien en voelen welke draaiing de bal heeft — is een van de moeilijkste vaardigheden in tafeltennis en onderscheidt gevorderde spelers van beginners.

Slagen en technieken

Tafeltennis kent een groot aantal verschillende slagen, elk met een eigen naam en doel.

De loop (of loopdrive) is een aanvallende slag waarbij de speler een sterke topspin op de bal brengt. Het is de aanvallende basisslag op hoog niveau. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de forehand loop en de backhand loop.

De smash is een snelle, krachtige slag zonder veel rotatie, bedoeld om een hoge bal direct te winnen. Hij vereist een goede timing en positie.

De push is een controleslag naar voren onder de bal, waarmee je een backspin-bal met backspin terugspeelt. Hij wordt veel gebruikt om korte backspin-ballen veilig terug te spelen.

De chop is een defensieve slag waarbij de speler ver van de tafel staat en de bal met sterke backspin terugslaat. Chop-verdedigers zijn spelers die hun hele spel op deze techniek bouwen.

De flick (ook wel flip genoemd) is een aanvallende minibeweging waarmee je een korte bal toch aanvalt. De pols speelt hierbij een grote rol.

De block is een compacte, passieve terugspeling van een aanvallende bal, waarbij de speler de kracht van de tegenstander gebruikt.

De counter is een slag waarbij je een aanvallende bal van de tegenstander zelf aanvallend terugslaat, waardoor er een snel wisselspel ontstaat.

Serveertermen en -regels

De service — de eerste slag van een punt — is omgeven door specifieke regels en eigen jargon.

Een korte service komt nauwelijks ver over het net en stuitert, als hij niet teruggeslagen wordt, twee keer op de helft van de ontvanger. Een lange service gaat diep de helft van de tegenstander in. Een snelle, lange service is moeilijker terug te slaan; een korte service dwingt de tegenstander dicht bij de tafel te blijven.

De no-spin-service is een service zonder merkbare rotatie, waarbij de speler wel de beweging van een rotatie-service maakt. De tegenstander denkt dat er rotatie op zit en slaat de bal verkeerd terug.

Een let is een service die het net raakt en daarna geldig op de speelhelft van de ontvanger terechtkomt. Het punt wordt in dat geval overgespeeld. Een fout is een service die niet aan de regels voldoet, waardoor het punt verloren gaat. De volledige serviceregels lees je bij hoe het serveren bij tafeltennis werkt.

Tafeltermen en spelregels

De tafel is verdeeld in twee helften door een middenlijn en een net. De middenlijn is alleen relevant bij dubbelspel, waarbij de service diagonaal gespeeld moet worden. De officiële maten staan bij de afmetingen van een tafeltennistafel.

Een bal die op de lijn valt, is in. Valt de bal naast of voorbij de tafel, dan is hij uit en verliest de speler het punt.

Een wedstrijd bestaat doorgaans uit sets van 11 punten, waarbij een speler minimaal 2 punten verschil moet hebben om een set te winnen. Bij 10-10 gaat het spel door totdat een speler 2 punten voorsprong op de tegenstander heeft. Alle regels staan bij elkaar in het artikel over de officiële spelregels van tafeltennis.

Het woord rally beschrijft de opeenvolging van slagen binnen één punt, van service tot het einde van het punt. Een lange rally is een punt met veel slagen over en weer.

Materiaal en rubber

Het bat bestaat uit een blad (blade) en twee rubbers, één aan elke kant. Rubber met de noppen naar binnen gekeerd, zodat een glad vlak de bal raakt, heet glad rubber of inverted. Rubber met de noppen naar buiten heet noppenrubber; daarbinnen bestaan kortkorrels (short pimples) en langkorrels (long pimples). Anti-topspinrubber is glad, maar met een stroeve toplaag die nauwelijks grip geeft. Vrijwel alle typen zijn er met en zonder sponslaag eronder. De keuze van rubber heeft grote invloed op de snelheid, controle en het effect dat je op de bal kunt geven; welk type bij jou past, lees je in het artikel tafeltennis bat kopen.

Langkorrels geven de teruggespeelde bal een onverwachte rotatie, wat voor tegenstanders verwarrend kan zijn. Anti-rubber absorbeert juist de rotatie van de tegenstander, waardoor de bal vrijwel zonder spin terugkomt.

De snelheid van een bat wordt bepaald door de combinatie van blade-snelheid en rubber-snelheid. Aanvallers kiezen doorgaans voor snel materiaal; verdedigers voor langzamer, controlegericht materiaal.

Wedstrijd- en ranglijsttermen

Tafeltennis kent een uitgebreid competitiestelsel. In Nederland organiseert de NTTB (Nederlandse Tafeltennisbond) de landelijke competities en toernooien; hoe die is opgebouwd, lees je in het artikel over de tafeltenniscompetitie in Nederland. Spelers worden gerangschikt op basis van hun resultaten; deze ranglijsten bepalen in welke klasse of divisie je speelt.

Een rating is het numerieke getal dat de speelsterkte van een speler weergeeft. Na elke officiële wedstrijd worden ratings bijgewerkt op basis van winst of verlies en het ratingverschil met de tegenstander.

Wil je wedstrijden spelen? Bekijk dan de agenda voor een overzicht van komende toernooien en competitiewedstrijden in jouw regio.

Van begrip naar praktijk

Tafeltennis jargon is geen doel op zich, maar een hulpmiddel. Als je de termen kent, kun je instructies van een trainer sneller opvolgen, een wedstrijd beter analyseren en gerichter aan je techniek werken. Of het nu gaat om het herkennen van backspin op een service of het begrijpen van de scoreborden bij een toernooi — elk begrip dat je eigen maakt, maakt je een completere speler. Train gericht, ken je termen en geniet van het spel.

Lees ook het laatste tafeltennis nieuws, blader door alle tafeltennis artikelen of zoek een tafeltennis club bij jou in de buurt.