De geschiedenis van tafeltennis in Nederland

Van Engelse salons naar de wereld

De oorsprong van tafeltennis ligt in het Engeland van de late negentiende eeuw. Welgestelde Britten speelden binnenshuis een variant op het populaire lawn tennis: de eettafel diende als baan, een rijtje boeken als net en de deksels van sigarendozen als rackets. Het geluid dat tijdens het spelen werd gemaakt — ping, pong — gaf het spel al snel een klinkende bijnaam. Aan het begin van de twintigste eeuw zorgde de Engelsman James Gibb voor een doorbraak door celluloidballetjes te introduceren, die het spel een heel eigen karakter gaven. De naam "Ping-Pong" raakte ingeburgerd als algemene benaming voor dit type spellen; waarom die naam vandaag nog steeds rondzingt, lees je in het antwoord op wat het verschil is tussen tafeltennis en pingpong.

De internationale organisatie volgde al snel. In 1926 werd de International Table Tennis Federation (ITTF) opgericht — na een initiatiefbijeenkomst in Berlijn en een oprichtingscongres in Londen — met landen als Engeland, Duitsland, Hongarije, Denemarken en Zweden als grondleggers. Sindsdien groeide tafeltennis uit tot een van de meest beoefende sporten ter wereld. Een compacte uitleg van de sport zelf staat in het artikel wat is tafeltennis.

De eerste stappen in Nederland

In Nederland raakte tafeltennis in de vroege jaren dertig van de twintigste eeuw georganiseerd. In 1933 ontstonden de eerste regionale bonden, waaronder de Gooise Tafeltennisbond. Datzelfde jaar werd ook de allereerste internationale wedstrijd gespeeld: een interland tussen Nederland en Zwitserland. De sport trok steeds meer liefhebbers en al gauw waren er vier gewestelijke bonden actief: Amsterdam, 't Gooi, Utrecht en Rotterdam.

Op 24 maart 1935 vond in de grote veilingzaal van het gebouw Frascati aan de Nes in Amsterdam het eerste Nederlandse Kampioenschap tafeltennis plaats. Het toernooi was zo geslaagd dat het direct nieuwe ambities wakker maakte. Henk Kappelhoff, een van de organisatoren, stuurde een brief aan de overige tafeltennisbonden met het voorstel om te komen tot één nationale bond.

Oprichting van de NTTB in 1935

Zijn oproep viel in goede aarde. Op zondag 23 juni 1935 kwamen vertegenwoordigers bijeen in Hotel Terminus aan het Stationsplein in Utrecht. Om 15.00 uur werden de voorlopige statuten unaniem aangenomen: de Nederlandse Tafeltennisbond (NTTB) was een feit. Henk Kappelhoff werd de eerste voorzitter, bijgestaan door zes andere bestuursleden: N. Dusseldorp, E.P.L. Baars, W.J. Groenendijk, H. Freddy Koen Jr., D.A.J. Sloof en W. Warnaar.

De groei in het eerste jaar was indrukwekkend. Bestuursleden reisden het land door om clubs bij de nieuwe bond aan te sluiten en binnen een jaar telde de NTTB al 1.400 leden. De geschiedenis van tafeltennis in Nederland had een solide fundament gekregen.

Groei en bloei door de decennia

In de decennia na de oprichting groeide tafeltennis uit tot een sport met een brede maatschappelijke basis. De hoogste ledenaantallen werden bereikt in de jaren tachtig, toen de NTTB ruim 51.000 geregistreerde leden telde. Wie in die periode de Nederlandse tafeltenniswereld volgde, kon niet om Bettine Vriesekoop heen. Ze veroverde veertien Nederlandse titels in het enkelspel en werd tweemaal Europees kampioen, in 1982 en 1992. Op de Wereldkampioenschappen won ze tweemaal brons in de teamwedstrijden. In 1988, 1992 en 1996 nam ze deel aan de Olympische Spelen. In 1999 riepen fans haar uit tot Speelster van de Eeuw. Haar loopbaan en die van haar opvolgers staan uitgebreid beschreven in het overzicht van beroemde Nederlandse tafeltennisspelers.

Ook in de Nederlandse clubscene waren sterke spelers actief. Bert van der Helm kroonde zich in de jaren zeventig twaalf keer tot Nederlands kampioen. De gebroeders Heemskerk, beiden voormalig Nederlands kampioen, richtten in de jaren zestig zelfs een fabriek op voor de productie van tafeltennistafels — een bewijs van hoe diep de sport was geworteld in de Nederlandse samenleving.

Tafeltennis op het olympische podium

In 1977 erkende het Internationaal Olympisch Comité tafeltennis als olympische sport. Vier jaar later besloot het IOC de sport daadwerkelijk op te nemen in het programma, en bij de Olympische Spelen van Seoul 1988 debuteerde tafeltennis op het hoogste sportpodium ter wereld. Nederland was van meet af aan vertegenwoordigd: TeamNL nam deel aan de eerste olympische editie en is sindsdien vrijwel steeds aanwezig geweest. Li Jiao benaderde in Londen 2012 een individuele olympische medaille het meest, door de kwartfinale te bereiken. Britt Eerland nam deel aan de Olympische Spelen van 2016, 2020 en 2024; in Parijs was zij de enige Nederlandse tafeltennisser op het olympische toernooi. De eerstvolgende Spelen zijn die van Los Angeles in 2028.

Het WK 2011 in Rotterdam

Een bijzonder hoogtepunt in de Nederlandse tafeltennisgeschiedenis was de organisatie van de Wereldkampioenschappen tafeltennis in 2011. Van 8 tot 15 mei vonden de wedstrijden plaats in Ahoy Rotterdam, georganiseerd door de Stichting Tafeltennisevenementen Nederland in samenwerking met de ITTF en de NTTB. Het evenement trok meer dan 35.000 bezoekers en meer dan 750 deelnemers uit 120 landen. Zo'n 350 tot 400 sportjournalisten uit de hele wereld reisden naar Rotterdam, terwijl in China meer dan 200 uur televisiecoverage werd uitgezonden. Het WK viel bovendien samen met het 75-jarig jubileum van de NTTB — een toepasselijke samenloop van omstandigheden.

De NTTB vandaag

De NTTB vierde in 2025 haar negentigste verjaardag en gaat inmiddels haar tweeënnegentigste bestaansjaar in. De bond telt 28.979 leden verspreid over 479 aangesloten clubs, verdeeld over acht gewestelijke afdelingen. Het hoofdkantoor is gevestigd aan de Kelvinbaan 48 in Nieuwegein. De hoogste competitie voor zowel heren als dames is de Eredivisie; hoe de piramide daaronder is opgebouwd, staat beschreven in het artikel over de tafeltenniscompetitie in Nederland. Via de NTTB zijn spelers en clubs verbonden met de European Table Tennis Union (ETTU) en de ITTF. Wie wil weten waar hij of zij kan spelen, kan terecht op de tafeltennis clubs pagina, en via de ranglijsten is op elk moment te zien hoe spelers in Nederland gerangschikt staan. Actuele toernooien en evenementen staan op de agenda.

Lees ook het laatste tafeltennis nieuws, blader door alle tafeltennis artikelen of zoek een tafeltennis club bij jou in de buurt.